X
تبلیغات
انجمن بازیافت کاغذ و فراورده های سلولزی

انجمن بازیافت کاغذ و فراورده های سلولزی
 
پایگاه اطلاع رسانی سازمان مردم نهاد (سمن) " انجمن بازیافت کاغذ و فراورده های سلولزی گلستان"

به سایت انجمن بازیافت کاغذ و فرآورده های سلولزی خوش آمدید
 
نوشته شده در تاريخ 90/09/06 توسط عبدالله بریمانی - مصطفی برزگر شیری

وضعیت بازیافت کاغذ و مقوا در جهان و جایگاه ایران

 قاسم اسدپور 2 عبدالله بریمانی آبکسری 1  مجتبی گلی3

1. استادیار گروه چوب و کاغذ دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

asadpur2002@yahoo.com

2. دانشجوی کارشناسی ارشد صنایع چوب و کاغذ دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

Barimany.ab@live.com

  3. دانشجوی کارشناسی ارشد صنایع چوب و کاغذ دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

goli.me2020@gmail.com

 

چکیده:

کاغذ به عنوان یک کالای استراتژیک که در حدود 85 تا 90 درصد آن از درختان جنگل­های طبیعی و دست کاشت بدست می­آید سهم زیادی از زباله­های خانگی و اداری و تجاری را به خودش اختصاص داده است که به عنوان سلطان زائدات لقب گرفته است. تولید روز افزون زباله از جمله کاغذ و مقوا و دفع غیر اصولی آن به محیط زیست، علاوه بر هدر دادن سرمایه ملی، باعث از بین رفتن منابع طبیعی می­شود. با توجه به مشکلات مربوط به کمبود مواد اولیه چوبی برای صنایع خمیرکاغذ کشور یکی از بهترین راه­حل­های ممکن در دنیا، بازیافت کاغذ می­باشد. مزایای بازیافت کاغذ به عنوان کالای استراتژیک و ارزشمند در کشور ما  به دلایل سودآوری آن، کاهش وابستگی به واردات این محصول، کاهش هزینه تبدیل و تولید آن از الیاف گیاهی به کاغذ، و اشتغال از اهمیت خاصی بر خوردار می­باشد. میزان بازیافت کاغذ و مقوای کشور مقدار ناچیز 2 درصد بوده، این در صورتی است که در کشورهای توسعه یافته همچون سوئیس، متوسط جهانی و اروپا به ترتیب 6/87،  6/50 و 66 درصد کاغذ و مقوا مصرفی مورد  بازیافت قرار می­گیرد.

كلمات كليدي : وضعیت بازیافت، کاغذ و مقوا ، خمیرکاغذ، ایران و جهان.

 

 

 

  

 

مقدمه

زباله­هاي شهري از اجزاي مختلفي از جمله كاغذ و مقوا تشكيل مي­شود كه كاغذ و مقوا درصد قابل توجهي از آن را شامل مي­شود بنابراين عدم توجه به كاغذ و مقوا، و بازيافت آن باعث هدر رفتن سرمايه ملي (منابع اقتصادی، عدم وابستگی در جهت ورود خمیر کاغذ) و همچنين باعث ضرر و زيان به محيط زيست (کاهش تولید زباله و کاهش آلودگی) و از بين رفتن جنگل­ها مي­شود كه خود اثرات ديگري براي محيط زيست به دنبال خواهد داشت. مصارف متنوع فرآورده­های کاغذی در امور چاپ و تحریر، بسته بندی، بهداشتی، تزئینات و دکوراسیون به نحوی روزافزون نیاز به محصولات سلولزی را به عنوان ضرورتی اجتناب ناپذیر در آورده است. در سال­هاي اخير به دليل كمبود منابع طبيعي و جلوگيري از اثرات تخريب محيط زيست، بازيافت كاغذ از كاغذهاي باطله، مورد توجه قرار گرفته است. کاغذ پس از مواد زائد جامد فساد پذیر و قابل کمپوست دومین جز با ارزش و قابل بازیافت زباله می­باشد. از کل کاغذ و مقوای مصرفی تقریباً 80 درصد آن قابل بازیافت و استفاده مجدد است. کاغذ و مقوای قابل بازیافت موجود در زباله شهری عموماً شامل روزنامه، کتاب، مجله، کاغذهای چاپی ، تبلیغاتی و تجاری، مکاتبات اداری، کاغذهای پرینت ، مقوا و کاغذ بسته بندی می­باشد. منازل ، ادارات و مدارس مهمترین منابع تامین کاغذ های باطله هستند بهترين روش جمع آوري آن، از درب منازل ، اداره ها و مدارس قبل از مخلوط شدن با بقيه پسماندها است. تفکیک از مبدا ، نخستین بار در سال 1985 در کشور آلمان غربی سابق و آن هم در مورد دوریزهای مراکز مسکونی صورت پذیرفت. برای استفاده بهینه از کاغذهای باطله بعنوان الیاف دست دوم، ضروری است انواع کاغذها از نظر کیفیت دسته بندی شوند. بیشتر کاغذهای باطله جمع آوری شده، به انواع کاغذهای بسته بندی تبدیل می­شوند. براساس گزارش سازمان بازیافت، میزان بازیافت کاغذ و مقوا در ایران حدود 186 هزار تن در سال بوده که این میزان در جهان در سال 2009 حدود 6/181 میلیون تن بوده است. امید است با توجه به برنامه ریزی هدفمند این منابع عظیم سهم قابل توجهی را در تامین ماده اولیه صنایع کاغذ بر عهده گیرد. طبق آمار فائو مقدار واردات کاغذ بازیافتی (2009) در ایران 426 تن بوده که این مقدار در جهان به میزان 54945334 تن می­باشد و در بخش صادرات سهم ایران 1421 تن بوده که مقدار صادرات کاغذ بازیافتی در جهان به میزان 55910849 تن بوده است. بر اساس آمارهاي موجود، روزانه در حدود 5/3 ميليون تن زباله در سراسر دنيا توليد مي‌شود که سهم کشور ما در توليد آن در حدود40 هزار تن در روز است. بر اساس آمارهاي موجود در سال 1378ميزان سرانه توليد زباله شهري در ايران حدود 820 گرم بوده است و در مجموع در شهرهاي کشور ما در حدود 32 هزار تن زباله در روز توليد شده است. بر اساس نتايج آناليز فيزيكي زباله هاي شهري در ايران به طور متوسط حدود 9/10 % از اين زباله ها را كاغذ و مقوا تشكيل مي دهد. تحقيقات انجام شده در كشور نشان مي دهد كه فقط با بازيافت 25% كاغذ و مقواي موجود در زباله هاي توليدي مي توان سالانه 100 هزار تن كاغذ بازيافتي بدست آورد اين فعاليت به مفهوم تداوم حيات 1700000 اصله درخت در سال است .آمریکا ۳۰ درصد کل کاغذ جهان را مصرف می­کند و از کل ۵۲۱ کارخانه تولید کاغذ در آمریکا ۴۵۰ کارخانه از کاغذهای باطله برای تولید کاغذ استفاده می­کنند و در مقیاس جهانی هر ساله بیش از ۹۵ میلیون تن کاغذ باطله برای تولید کاغذ جدید بازیافت می­شود  نکته قابل توجه اینکه همه روزنامه های آمریکا از کاغذهای باطله و بازیافتی است و مطبوعات این کشور اجازه ندارند از کاغذ نو استفاده کنند. همچنین تمامی ادارات دولتی در آمريکا هم اکنون موظف اند ۶۰ درصد از کاغذ مورد نياز خود را از کاغذهای بازيافتی خريداری نمایند. در این کشور میزان تولید کاغذهای بازیافتی به قدری است که در صدی از آنرا به فروش می­رساند. هند نیز ۵۰% کاغذ مصرفیش بازیافتی می­باشد. کشور ژاپن نیمی از ۳۰ میلیون تن کاغذ مصرفیش را به روشهای مختلف از زباله شهری جدا کرده و از در آمد حاصل از آن سالانه ۲ میلیارد دلار به هزینه جمع آوری و دفع زباله های خویش کمک می­کند.امروزه در كشورهايي همچون هلند، سوئيس و ژاپن بيش از 50 درصد كاغذهاي مصرفي مورد بازيافت قرار مي‌گيرد. استفاده از کاغذ باطله انرژي مورد نياز را براي توليد يك تن كاغذ به سه چهارم تقليل مي‌دهد. 50 درصد الیاف مورد استفاده در جهان بازیافتی است، تولید بعضی از فرآورده ها (از قبیل لایه کنگره ای مقوا)، مبتنی بر کاغذهای باطله است در تولید کاغذ روزنامه، خواص مطلوبی از قبیل ضخامت کم، چگالی زیاد و تا خوری خوب، ناشی از بکارگیری کاغذ باطله است. خواص کاغذهای باطله، همانند هر ماده خام دیگری، اهمیت زیادی دارد و بر کیفیت محصول حاصل و شرایط فرآورش محصول تاثیر می گذارد .

وضعیت فعلی منابع تامین مواد اولیه صنایع کاغذ کشور

در سالهای اخیر از طرفی به دلیل رشد فزاینده جمعیت و به تبع آن افزایش میزان تقاضا و از طرف دیگر کاهش شدید منایع جنگلی صنایع تولید خمیر و کاغذ کشور که برای تامین مواد اولیه خود به درختان جنگلی وابسته اند- به دلیل رو به زوال بودن جنگلها و منابع چوبی - با مشکلاتی جدی در تامین مواد اولیه سلولزی مواجه هستند.

در حال حاضر مهم ترين مواد اوليه ليگنوسلولزي قابل استفاده در صنايع سلولزي كشور عبارتند از : جنگل هاي صنعتي و تجاري شمال، زراعت چوب و جنگل هاي دست كاشت، بازيافت كاغذ و پسماندهاي كشاورزي که در این میان منابع جنگلی بیشترین سهم و خمیرهای الیاف بلند وارداتی و پسماند کشاورزی نیشکر ( باگاس ) و سپس سایر منابع در رتبه های بعدی قرار می گیرند.

میزان تولید و مصرف کاغذ در ایران

کارخانه های تولید کننده انواع کاغذ در کشور عبارتند از: كاغذ چاپ و تحرير و روزنامه با ظرفيت اسمي 208 هزار تن در سال توسط شركتهاي كاغذ پارس ، چوب و كاغذ مازندران، كاغذ غرب و كاربن لس، كاغذهاي صنعتي و بسته بندي با ظرفيت 530 هزار تن در سال توسط كارخانه هاي چوكا، كهريزك و كاوه ، ايران پاپيروس، چوب و كاغذ مازندران ، پارت و فارس كاغذ، اشتهارد تهران و مقواسازان متفرقه و كاغذهاي بهداشتي با ظرفيت اسمي 35 هزارتن در سال توسط كارخانه هاي لطيف، حرير خوزستان و نوظهور توليد مي گردد.

متاسفانه آمار رسمی ميزان مصرف سالانه كاغذ در ايران در دست نیست، آمارهای غیر رسمی مقدار مصرف انواع کاغذ و فرآورده های کاغذی را يك تا یک و نيم ميليون تن برآورد کرده اند كه تنها 30 درصد ‌آن توليد داخل است؛ مطابق آمار گمرکات کشور ارزش واردات انواع کاغذ در هفت ماهه ابتدای سال 87 نسبت به مدت مشابه سال 86، حدود 5/16 درصد افزایش یافته در حالی که طی همین مدت بیش از 32 درصد ارزش صادرات آن کاهش یافت، همچنین در هفت ماهه ابتدای سال 87 ، 560 میلیون و 989 هزار و 541 کیلوگرم کاغذ به ارزش 631 میلیون و 657 هزار و 12 دلار جهت انواع مصرف به کشور وارد شد. این میزان در هفت ماهه ابتدای سال 86، 566 میلیون و 859 هزار و 624 کیلوگرم به ارزش 541 میلیون و 979 هزار و 673 دلار بود که اگرچه به لحاظ وزن شش میلیون کیلوگرم کاهش یافته اما به لحاظ ارزش 5/16 درصد افزایش نشان می دهد. بر اساس آمار سازمان جهاني خواربار و كشاورزي در سال 2002 ميلادي ، مصرف سرانه كاغذ و مقوا در آمريكا، كانادا، ژاپن، آلمان، و كره جنوبي به تيب 54/307 ،44/281 ،66/249 ،47/219 ،16/172 كيلو گرم و در كشورهاي تركيه ، عربستان سعودي، مصر و پاكستان به ترتيب 39/35 ،97/19 ،24/13 ،88/8 كيلوگرم بوده است. مصرف سرانه كاغذ و مقوا در ايران 15 تا 16 كيلوگرم است. با توجه به افزايش جمعيت كشور و افزايش مصرف فراورده هاي كاغذي انتظار مي رود كه در طي سال هاي آتي نیز تقاضا برای انواع فرآورده هاي كاغذي افزايش يابد.

 

کمبود منابع جنگلی و چوبی

کمبود منابع جنگلی و چوبی در کشور ما حقیقتی تلخ و انکار ناپذیر است که به تبع آن کاهش ظرفیت تولید و حتی در موارد متعددی تعطیلی کارخانجات صنایع چوب را درسالهای اخیر در پی داشته است، بر اساس مطالعات صورت گرفته، ارزش زيست محيطي جنگلها تا 400 برابر ارزش آنها در توليد چوب است. مطابق با آمار سازمان جنگلها بهره برداري از جنگلهاي شمال طي ده سال گذشته از 2 ميليون و 200 هزار متر به كمتر از يك ميليون مترمكعب رسيده و این به معنی كاهش پنجاه درصدی در عرضه چوب به بازار مصرف است. با نگاهی به وضعیت جنگلهای شمال کشور - که تنها 5 .7% از مساحت کشور را در برمی گیرد. و با همین وضعیت اصلی ترین منبع داخلی تامین چوب آلات و مواد اولیه مصنوعات چوبی و کاغذی است- حساسیت و آسیب پذیری آن به وضوح نمایان شده و لزوم یافتن جایگزینی مناسب و اتکا به سایر منابع و مواد برای صنعت چوب خود نمائی می کند.

 

وضعیت تولید و مصرف كاغذ باطله در جهان و ایران

در سال 1990 تولید جهانی خمیر و کاغذ 237 میلیون تن و مصرف كاغذ باطله، 85 ميليون تن بوده که تقریباً 35% از تولید جهانی را تشکیل می­دهد. اما در سال 2009، از میزان 3/359 میلیون تنی تولید جهانی خمیر کاغذ 6/181 میلیون تن آن مربوط به مصرف کاغذ باطله (میزان تولید خمیرکاغذ از کاغذ باطله) بوده است. نرخ مصرف کاغذ بازیافتی در جهان برابر با 50.6% بوده است (2009) این در صورتی است که نرخ مصرف کاغذ بازیافتی در سالهای 1999، 2000 و 2004 به ترتیب برابر 41.8% ، 44% و  45.4% بوده است.

جدول (1) مقدار تولید خمیرکاغذ و سهم جهانی استفاده از الیاف درجات مختلف ( 2009-1999)

سهم هر یک از درجات (%)

میزان تولید در سال 2009 (میلیون تن)

درجات

1999

2004

2009

38

36.2

33

118.7

خمیر شیمیایی چوب

11.3

10.3

7.9

28.5

خمیر مکانیکی چوب

0.9

0.9

1

3.6

خمیر چوب حل شونده

2.5

2.5

2.5

9.2

خمیر چوب نیمه شیمیایی

5.5

4.8

5

17.8

خمیر الیاف دیگر

41.8

45.4

50.6

181.6

کاغذ بازیافتی

100

100

100

359.3

کل

براساس آمار Fao

 

از مقدار 359.3 میلیون تن خمیرکاغذ تولید شده در سال 2009،  181.6 میلیون تن آن خمیرکاغذ بازیافتی(50.6%)، 118.7 میلیون تن خمیر شیمیایی چوب(33%)، 28.5 میلیون تن خمیر مکانیکی چوب(7.9%)،9.2 میلیون تن خمیر چوب نیمه شیمیایی(2.5%)، 3.6 میلیون تن خمیر حل شونده(1%)، 17.8 میلیون تن خمیر الیاف دیگر(5%) تشکیل داده است.

شکل (1) درصد تولید خمیرکاغذهای مختلف در سال 2009 (359.3 میلیون تن)

 

 

در سال 2009، نرخ مصرف كاغذهاي بازيافتي درایران، اروپا و جهان به ترتیب برابر با 11%، 66% و50.6% بوده که این نرخ مصرف در كشورهای عمده توليد كننده كاغذ در دنيا بدين ترتيب بوده است: سوئیس 8/78%، ، آلمان 5/83%، ژاپن 3/79%،سوئد 7/73 فنلاند 4/71، آمریکا 4/63، ايتاليا 63 %. رشد مصرف کاغذهای بازیافتی 1/3 درصد خواهد بود که این رقم از میزان رشد تولید کاغذ ( 2/2درصد ) بیشتر می­باشد.

 

شکل (2) نرخ مصرف کاغذ بازیافتی در سال 2009

کشور چین با سهم 51 درصدی از مجموع جهانی واردات کاغذ بازیافتی، کشور برتر در واردات کاغذ بازیافتی می­باشد. بقیه واردات عمدتاً بین کشورهای اروپایی و آسیایی توزیع شده است و کشور مکزیک با سهم 5 درصدی (مساوی با هلند و آلمان) یک استثناً بوده است.

 

شکل (3) کشورهای اصلی در واردات کاغذ بازیافتی (2009)

 

در بخش صادرات، آمریکا با سهم 34 %  کشور برتر بوده و کشورهای ژاپن، انگلستان، هلند و آلمان با سهم بین 9-7% بدنبال آن می­باشند. کشور هلند که عملاً عاری از جنگل می­باشد، یک وارد کننده و صادر کننده فعال در بخش کاغذ بازیافتی می­باشد.

 

شکل (4) کشورهای اصلی در صادرات کاغذ بازیافتی (2009)

 

 

 

جدول (2) میزان و ارزش صادرات و واردات کاغذ بازیافتی در ایران طی سال­های 89-1380

سال

ارزش  واردات کاغذ بازیافتی

میزان

ارزش صادرات کاغذ بازیافتی

میزان

دلار

تن

دلار

تن

1389

82000

426

122000

1421

1388

82000

426

122000

1421

1387

82000

426

122000

1421

1386

82000

426

122000

1421

1385

82000

426

122000

1421

1384

82000

426

122000

1421

1383

610000

3297

1199000

8958

1382

69000

293

764000

18318

1381

0

0

180000

1503

 

بر طبق اطلاعات منتشر شده از فائو مقدار تولید کاغذ بازیافتی ایران از سال 1380 الی 1389 سالیانه در حدود 80 هزار تن تخمین زده شده است. با توجه به جدول 2 و شکل 5 همانطور که مشاهده می­کنید صادرات و واردات و به طور کلی استفاده از کاغذ بازیافتی در ایران در مقابل کشورهای منطقه و کشورهای پیشرفته به توجه به اینکه کشور با کمبود مواد اولیه مورد نیاز  در صنایع کاغذ روبه رو می­باشد، بسیار ناچیز می­باشد.

 

شکل (5) میزان واردات در مقابل صادرات کاغذ بازیافتی

 

وضعیت تولید و مصرف كاغذ باطله در ایران

مقدار مصرف انواع کاغذ و فرآورده های کاغذی 2-5/1 ميليون تن برآورد شده است كه کمتر از 30 درصد ‌آن توليد داخل می­باشد. مطابق آمار گمرکات کشور ارزش واردات انواع کاغذ در سال 89 بالغ بر 1240469 تن به ارزش 353/1 میلیارد دلار بوده است. که جهت تهیه و تامین 5/1 میلیون تن کاغذ مورد نیاز کشور، حداقل به 26 میلیون اصله درخت نیاز می­باشد. در ایران برای بازیافت کاغذ، اولین کارخانه در سال ١٣١٣ در کرج و دومین آن در سال ١٣٣۵ تحت عنوان مقوا سازی شرق در تهران و سومین آن در کهریزک در سال ١٣٣۶ تاسیس شده است. در کشور تعداد بسیار کمی كارخانه کاغذ وجود دارد كه تقریباً تمام مواداوليه مصرفي­شان را از منابع جنگلي تأمين مي­كنند. از طرف دیگر شمار واحدهایی که از کاغذ باطله استفاده می کنند در مقابل حجم عظیم  ضایعات کاغذی تولیدی، بسیار محدود می باشند. شایان ذکر است که اکثر واحدهای مذکور در مقیاس کارگاهی فعالیت نموده ونظارت مناسبی مبنی بر بهداشتی بودن فعالیت آن ها وجود ندارد. این در حالی است که در کشور ژاپن ۳۸۰ كارخانه كاغذسازي وجود دارد كه ۹۲ درصد مواد اوليه شان را از كاغذهاي باطله تأمين مي­كنند. در حال حاضر بیش از 60 واحد تولیدی مقوای ضخیم در این زمینه دارای مجوز صنعتی می­باشد که به علاوه بر این 40 واحد صنعتی نیز در زمینه ساخت شانه تخم مرغ فعال می­باشند.  کارخانه صالح آباد در جنوب تهران و کارخانه بازیافت کاغذ مشهد کار بازیافت زباله از جمله تبدیل کاغذ باطله به مقوا را در سال­هایی اخیر شروع کرده­اند و شرکت صنایع کاغذ سازی کاوه نیز در زمنیه تولید کاغذ بازیافت فعالیت می­نمائید این شرکت تنها شرکتی است که تکنولوژی تبدیل کاغذ باطله به کاغذ را دارد. بقیه کارخانجات بازیافت کاغذ در واقع کاغذ تولید نمی­کنند، بلکه کاغذهای باطله را به مقوا تبدیل می­کنند. همچنین شرکت صنایع چوب و کاغذ مازندران با توجه به کمبود منابع جنگلی جهت تامین ماده اولیه کارخانه و نیز در جهت اهداف زیست محیطی در حال اجرایی پروژه تولید کاغذ از طریق بازیافت کاغذ بوده و قرارداد خريد خط آماده سازي خمیر كاغذ از كاغذ باطله را با يك شركت ايتالیايي منعقد كرده که طبق برنامه زمان بندی تا سال 1391 به بهره برداری خواهد رسید. که طی آن بخش اعظم ماده اولیه موردنیاز از اين طريق تامین و آماده می­شود. استفاده از کاغذ بازیافتی توسط این کارخانه علاوه بر کاهش قیمت تمام شده، سبب کاهش برداشت چوب از جنگل­ها و افزايش تولید و سود شركت را به همراه خواهد داشت.

در سال های اخیر در کشور ما نیز به تبعیت از کشورهای پیشرو در زمینه بازیافت، طرح "تفکیک زباله در مبدا" در بعضی از کلان شهرها نظیر اصفهان، تهران، شیراز، مشهد و غیره آغاز شده است. متاسفانه علی­رغم اجرای فرهنگ سازی­ها و آموزش­های عمومی لازم­، همچنان، بازيافت و تبديل زباله در كشور ما، در گام اول ثابت و بي­حركت مانده است. به جرات می­توان گفت که بزرگترین دلیل عدم موفقیت طرح مذکور، عدم وجود سيستم بازيافت صحيح و مدرن اعم از واحدهای کمپوست و واحدهای بازیافت کاغذ و غیره می­باشد. در نتیجه علیرغم همکاری مردم، زباله­هاي خشك تفكيك شده تبديل به كوهي شده­اند كه فقط براي ما مشكلات متعدد به همراه آورده اند. بر اساس آخرین آنالیز فیزیکی انجام شده بر روی زباله شهر تهران به طور متوسط حدود 4.88 درصد از این زباله ها را کاغذ و 4.48 درصد آن را مقوا تشکیل می­دهد. به عبارتی 9.4 درصد ( 658 تن) از زباله دفنی را کاغذ و مقوا تشکیل می­دهد. همچنین طی بررسی­های به عمل آمده روزانه 27 تن کاغذ و مقوا  باطله در استان گلستان ، 40 تن در شهر اصفهان، 150 تن در شهر مشهد و 15 تن در شهر ساری تولید می­شود. همچنین میزان جمع­آوری کل مواد سلولزی قابل بازیافت در کشور تنها به حدود 2 درصد می­رسد. اصفهان با 39/15% بازیافت کاغذ و مقوا در سال 1387 در بهترین حالت بوده و تهران و شیراز نیز با بازیافت 38/5%  در رتبه­های بعدی قرار دارند.

 

 

 

مهمترین مشکلات و موانع انجام بازیافت کاغذ در ایران :

1-     پایین بودن مقدار بازیافت کاغذ بعلت:

·         عدم تهیه برنامه اصولی برای جداسازی و تفکیک از مبداء توسط مدیریت اجرایی یا شهرداری­ها

·         عدم تهیه برنامه اصولی برای بازیافت

·         عدم وجود امکانات و تجهیزات مورد نیاز برای جداسازی و تفکیک از مبداء

·         عدم اجرای برنامه تفکیک از مبداء

·         عدم وجود فرهنگ مشارکتی عمومی

·         عدم اجرایی برنامه آموزشی شهروندان

·         عدم وجود صنایع بازیافت استاندارد

·         کمبود سرمایه­گذاری در زمینه ایجاد زیر ساخت­های لازم برای ایجاد صنایع بازیافت

·         کمبود نیروی متخصص در زمینه ایجاد زیر ساخت­های لازم برای ایجاد صنایع بازیافت

·         عدم سازماندهی بخش غیر رسمی جداسازی مواد و بازیافت

·         عدم آگاهی و فعالیتهای فعالیتهای فعال در زمینه محیط زیست از برنامه­های بازیافت و تفکیک از مبداء

·         عدم وجود بازار فروش رسمی برای مواد بازیافتی

·         عدم آگاهی و ترغیب بخش خصوصی به فعالیت در زمینه بازیافت

·         کمبود بودجه شهرداری­ها و دهیاری­ها در زمینه اجرای برنامه­های آموزشی، تفکیک از مبداء و غیره

2-     پایین بودن کیفیت کاغذ تولیدی و همچنین ناصاف بودن سطح مقوا آن به خاطر پرس شدن نا صحیح می­باشد در حالی که نمونه مقوا خارجی آن بسیار صاف و نا خالصی­های فلزی و غیر بهداشتی هم کمتر می­باشد.

3-     پایین بودن سطح فناوریها و تجهیزات تولیدی (علت گرایش به استفاده از فناوریهای با سطح پایین بعلت نیاز به سرمایه گذاری پایین می باشد)

اغلب کارخانه­های مقوا سازی داخلی، به دستگاه­های استاندارد تولید مقوا مجهز نیستند. از طرف دیگر این دستگاه­های قدیمی، خمیر ساخته شده از این مواد را ضد عفونی و تصفیه نمی کنند و دستمال کاغذی که با پوشال تولید شده است به طور معمول بهداشتی نبوده و کمترین مشکل آن وجود چسب به عنوان یک ماده شیمیایی در آن می­باشد.همچنین جعبه های شیرینی و مواد غذایی که از این مقوا ساخته می­شوند بهداشتی نبوده به خاطر همین وزارت بهداشت تولید کنندپان این جعبه را موظف به سلفون کشی داخل آنها کرده است

4-     پایین بودن سطح آگاهی های عمومی و اجتماعی

 

نتیجه گیری:

به طور کلی بازیافت کاغذ و مقوا در ایران از وضعیت مطلوبی برخوردار نبوه و جایگاه آن در دنیا و حتی آسیا فاصله و تفاوت چشم گیری دارد. مهمترین ویژگی صنعت بازیافت کاغذ ایران را می توان پایین بودن کیفیت و سطح فناوری تجهیزات کارخانه ای آن دانست. سطح پایین فناوری مورد استفاده گرچه با سرمایه گذاری محدود سازگار است ولی توان محصولات کاغذی مرغوب و با کیفیت را ندارد، علاوه بر این امنیت بهداشتی تولیدات چنین کارخانه هایی هنوز با تردید مواجه است. با توجه به کمبود مواد اولیه چوبی در کشور یکی از  بهترین راههای جایگزین بازیافت کاغذ می­باشد. سالانه میلیاردها دلار صرف تولید کاغذ و لوازم یکبار مصرف  می­شود و در ادامه هم میلیاردها دلار صرف جمع­آوری و از بین بردن آنها می­شود، این در صورتی است که با سرمایه­گذاری مناسب برای بازیافت آنها نه تنها از خسارت به محیط زیست جلوگیری می­شود بلکه می­توان برداشت از منابع جنگلی را کاهش داده و بقای آنها را برای نسل آینده تضمین کرد.

مهمترین گام برای دستیابی به یک برنامه منسجم بازیافت، تفکیک در مبدا می­باشد. متولیان مدیریت مواد زائد کشور باید نسبت به تدوین برنامه جامع و دستورالعمل جمع آوری و بازیافت مواد زائد ویژه منازل و ادارات و غیره اقدام نمایند. با توجه به اینکه سرمایه گذاری برای بازیافت کاغذ به علت هزینه بالا در تولید واحد­های کوچک صنعتی خصوصی نمی­باشد. سازمان بازیافت شهرداری به عنوان تنها متولی امر با سرمایه گذاری در این بخش و استفاده از تجربیات دیگر کشورها در کنار فرهنگسازی و شناساندن موضوع هدر رفتن این سرمایه ملی به عموم مردم، می تواند نقش حساسی را ایفا کند.

 

منابع:

1.       افطس، م. و پژويان، ج؛ تجزيه و تحليل عوامل موثر بر مصرف كاغذ در گروهي از كشورهاي درحال توسعه و توسعه يافته؛ به راهنمايي: پايان نامه (كارشناسي ارشد) دانشگاه علامه طباطبائي، 1375 . 124 صفحه.

2.       برزگر شيري، م. اخلاقي اميري،ز استفاده از پسماند گياهان زراعي براي توليد خمير و كاغذ در كشور اولين همايش ملي كشاورزي پاك ارديبهشت 88 دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان.

3.       پور علاقه بندان، ح، ر. 1388. تفکیک از مبدا در اصفهان، یک تجربه جدید. مدیر پژوهشی سازمان بازیافت و تبدیل مواد زائد شهرداری اصفهان.

4.       ر. رول، ر.یانگ ، ج.رول؛ کاغذ و مواد چند سازه از منابع زراعی (ترجمه) پارساپژوه.د، فائزی پور.م، کبورانی.ع چاپ اول. انتشارات دانشگاه تهران.573 صفحه 1381.

5.       رشیدی، م . 1389. بازیافت کاغذ صرفه های زیست محیطی و اقتصادی. مجله چوب وکاغذ ، سال 8، شماره 53.

6.       زولی، م،ع؛ محسنی بندپی ، ا؛ اسلامی،ا؛ صادقی، ا. 1387. بررسی پتانسیل بازیافت کاغذ در ادارات کل استان مازندران. مجله سلامت و محیط. دوره اول، شماره دوم، ص 99-104 .

7.       سازمان بازیافت و تبدیل مواد شهرداری مشهد، http://www.roomm.ir

8.       صيادي، كامران و اميري، سعيد؛ بررسي توليد و مصرف كاغذ در ايران. پايان نامه كارشناسي ارشد- دانشگاه تهران، دانشكده منابع طبيعي، 1382. 148صفحه.

9.        عباسوند، م. 1388. بررسی فرآیند مدیریت پسماندهای شهری استان گلستان. مدیر گروه پژوهشی مدیریت شهری و روستایی- کارشناس ارشد شهرسازی.

10.   علوي مقدم. م.ر؛ بررسي تفاوتهاي مديريت مواد زائد جامد شهري شهرهاي تهران و توكيو، دانشگاه صنعتي اميركبير.

11.   فرزاد کیا، م؛ دالوند، آ؛ تقدیسی، م، ح. 1387. ارزیابی جنبه های اقتصادی و زیست محیطی بازیافت کاغذ و مقوا از زباله های شهری اصفهان. مجله طبیب شرق، دوره 10، شماره 3.

12.   قاسميان، ع. خليلي گشت رودي، ع.، علي آبادي، م. 1387. نقش وجايگاه بازيافت كاغذ در تامين مواد اوليه سلولزي مورد نياز صنايع خمير وكاغذ كشور. مجموعه مقالات همايش ملي تامين مواد اوليه و توسعه صنايع چوب وكاغذ كشور. دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.

13.   قاسمی کوچمشگی، م؛ سالاری،ع،ا . 1389.  بازیافت کاغذ های پچاپگر باطله و بررسی میزان جوهرزدایی و خواص آنها، نشریه شیمی و مهندسی شیمی ایران ، دوره 29، شماره 1.

14.   قانون برنامه سوم و چهارم توسعه كشور. فصل پنجم: حفظ محيط زيست http://www.mefa.gov.ir .

15.   کمانی، ح، و همکاران. 1388. بررسي طرح بازيافت كاغذ و مقوا در شهر شيراز در سال 1387. دوازدهمين همايش بهداشت محيط ايران. دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي. دانشكده بهداشت سال 1388.

16.   منظور الاجداد، م. 1383. اولویت ها در برخورد با مشکلات صنایع کاغذ و مقوا کشور ، همایش ملی فرآوری و کاربرد مواد سلولزی، ص 311-319 ،.

17.   نظرنژاد، ن. ن، عموئی. م، مهدوی. 1387.تولید و استفاده از کاغذهای باطله در سطح شهرستان ساری (مطالعه موردی).مقاله ارائه شده در اولین همایش ملی تامین مواد اولیه و توسعه صنایع چوب و کاغذ کشور دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی گرگان. 8صفحه.

18.   وب سایت انجمن صنفی کارفرمایان صنایع چوب ایران؛ واردات و صادرات کاغذ و انواع چوب‌آلات و اوراق فشرده‌چوبی در سال 1387، http://www.iranwoodind.com

19.   وب سایت اصلاح الگوی مصرف. http://rcirib.ir

20.   وب سایت خواروبارکشاورزی. www.fao.org

21.  Anon. pulp and paper international – Annual survey, July issues, 1987, 1991, 1992, 1993.  

 


.: Weblog Themes By Pichak :.


تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک

تبادل لینک

خرید بک لینک